Maya's Method
The blog · @mayasmethod
Op een Nederlands forum stond laatst een vraag als titel boven een draadje: "Heb ik een burn-out of zit ik in de overgang?" Onder die vraag stonden tientallen reacties van vrouwen die precies hetzelfde niet wisten.
Dat is het echte probleem met overgangsklachten. De meeste vrouwen leren er twee: opvliegers, en op een dag stopt je menstruatie. De rest komt binnen zonder etiket. De slapeloosheid krijgt het etiket stress. De vergeetachtigheid krijgt het etiket druk. De gewichtstoename krijgt het etiket leefstijl. En zo blijft de lijst met klachten die in de medische literatuur beschreven staat veel langer dan wat vrouwen ooit te horen krijgen.
Deze pagina is die lijst, geordend per categorie. Lees hem als oriëntatiehulp, niet als test. Onderaan staat wat je ermee doet bij je huisarts, want daar hoort hij thuis.
De overgang wordt vaak uitgelegd als "je hormonen dalen". In de jaren ervoor, de perimenopauze, gaan oestrogeen en progesteron vooral schommelen. Niet netjes omlaag, maar op en neer, soms binnen dezelfde maand. Je lichaam stelt zich telkens opnieuw in op een niveau dat niet stilstaat.
En die twee hormonen praten niet alleen met je eierstokken. Er zitten receptoren voor in je hersenen, je botten, je bloedvaten, je huid, je blaas, je darmen en in het gebied dat je temperatuur en je slaap regelt. Wordt het signaal onregelmatig, dan merken al die systemen dat tegelijk. Vandaar dat de klachten zich niet tot één plek beperken, en vandaar dat ze zelden als één geheel worden herkend.
Geen enkele vrouw krijgt alles uit onderstaande lijst. De meeste herkennen een handvol, en juist die combinatie is het patroon.
Slaap is de klacht die de rest versterkt. Wie maanden achtereen gebroken slaapt, wordt prikkelbaarder, vergeetachtiger en hongeriger, en die gevolgen worden vaak los van elkaar bekeken in plaats van als één keten.
Dit is het deel dat vrouwen het minst snel benoemen, en het deel dat het vaakst het verkeerde etiket krijgt. Als je stemming langere tijd laag blijft, of je functioneren eronder lijdt, hoort dat sowieso bij je huisarts, ongeacht je leeftijd of levensfase.
Precies deze klachten zorgen ervoor dat de overgang zo makkelijk voor een burn-out wordt aangezien. Ze overlappen bijna volledig, en het onderscheid is niet iets wat je thuis kunt uitzoeken.
Een onregelmatige cyclus is vaak het eerste teken, jaren voor je laatste menstruatie. Blijf wel alert: erg hevig bloeden, bloeden tussen menstruaties door, of bloedverlies nadat je een jaar niet meer ongesteld bent geweest, hoort altijd door een arts bekeken te worden.
Hier komen bij ons de meeste vragen over binnen. Wat er onder de motorkap gebeurt: verschuivende hormonen veranderen hoe je lichaam vocht en energie vasthoudt, en gebroken slaap en een hogere stressbelasting komen daar bovenop. Ik schreef er uitgebreider over in waarom afvallen na je 40e niet meer lukt en in waarom je 's avonds opgeblazen bent, want die twee hebben elk hun eigen mechaniek.
Hier wil ik heel duidelijk in zijn. Elke klacht hierboven kan ook een andere oorzaak hebben, en sommige van die oorzaken zijn goed te onderzoeken met bloedprikken.
Een traag werkende schildklier geeft vermoeidheid, kou, gewichtstoename en brainfog. IJzertekort of bloedarmoede geeft uitputting, hartkloppingen en haaruitval. Een tekort aan vitamine B12 geeft tintelingen en concentratieproblemen. Slaapapneu geeft nachtelijk wakker worden en oververmoeidheid. Een burn-out en een depressie overlappen bijna volledig met het stemmings- en concentratiedeel. Diabetes, bepaalde medicijnen en het veranderen van anticonceptie spelen ook mee.
Een vrouw op een Vlaams forum verwoordde die twijfel zo: "De menopauze is mogelijk maar ik maak me zorgen of er iets meer gaande is." Dat is een verstandige zorg, geen overdrijving. Twee dingen kunnen tegelijk waar zijn, en het uitsluiten van de andere oorzaken is stap één en geen bijzaak. Bespreek aanhoudende klachten altijd met je eigen huisarts, in België je huisdokter, voordat je ze aan de overgang toeschrijft.
Deze lijst wordt pas nuttig als hij de spreekkamer in gaat. Wat in de praktijk werkt:
Nu het eerlijke deel, want dat weegt zwaarder dan een belofte. Geen thee, gewoonte of supplement verandert wat je hormonen in deze fase doen. Wie dat suggereert, verkoopt je iets. Behandelopties voor de overgang zelf horen bij je arts, en dat gesprek verdien je.
Wat je wel in eigen hand hebt, ligt eromheen. Regelmaat in je dag, aandacht voor slaap, kracht in je spieren en een stabielere stressbelasting maken het verschil in hoe zwaar deze periode weegt. Milde botanicals kunnen bijdragen aan een soepele spijsvertering, een normale vochtbalans en stabielere energie, en dat is een echte maar bescheiden rol.
Voor het gewichtsdeel speelt vaak nog iets anders mee. Als je hiervoor jaren streng hebt gelijnd, kan je lichaam in hold mode staan (een soort vasthoudstand), waarin het na herhaalde rondes van minderen zuiniger wordt en steviger vasthoudt. De overgang legt daar een tweede laag overheen. Ik legde die eerste laag helemaal uit in wat hold mode is, en het volledige framework staat op mayasmethod.com als je verder wilt lezen.
Dat verschilt sterk per vrouw en er is geen eerlijke standaardtijdlijn. De klachtenperiode begint meestal jaren voordat je menstruatie definitief stopt en kan daarna nog een tijd doorlopen. Sommige vrouwen merken vooral wat schommelingen, anderen hebben er langdurig last van. Je huisarts kan meedenken over wat bij jouw verloop past.
Ja. Die fase heet de perimenopauze, en daarin menstrueer je nog wel, alleen vaak onregelmatiger. Juist in die jaren komen slaapklachten, stemmingswisselingen, brainfog en gewichtsveranderingen het vaakst voor, terwijl vrouwen zelf nog niet aan de overgang denken omdat de menstruatie er nog is.
Meestal wordt de conclusie getrokken op basis van je klachten, je leeftijd en het verloop van je cyclus, niet op basis van één hormoonwaarde. Hormoonspiegels schommelen in deze fase zo sterk dat een enkele meting weinig uitsluitsel geeft. Bloedonderzoek is wel zinvol om andere oorzaken zoals schildklierproblemen of ijzertekort na te lopen. Wat er in jouw geval nuttig is, bepaal je samen met je huisarts.
Dat is een van de meest gestelde vragen in deze levensfase, en de verklaring is zelden één ding. Verschuivende hormonen veranderen waar je lichaam vet en vocht opslaat, gebroken slaap verandert je honger- en verzadigingssignalen, en spiermassa neemt met de jaren af als je er niets tegenover zet. Bij veel vrouwen komt daar een lange dieethistorie bij. En een deel van wat de weegschaal laat zien is vocht en geen vet, wat het beeld extra verwarrend maakt.
Maya's Method is een merk voor vrouwelijke gezondheidseducatie met focus op de stofwisseling van vrouwen. The Pattern Interrupt is een 28-daags metabool resetprogramma van Maya's Method.
De thee waar deze gidsen het steeds over hebben is LuluTox, mijn eigen 13-in-1 melange: matcha, sencha groene thee, yerba mate, oolong, goji, ginseng, mariadistel en paardenbloem, zonder senna en zonder laxeermiddelen. Mijn melange, mijn site, nergens anders.
Bekijk de melange op mayasmethod.com